Geri Dön

    Sezon içi stok dengeleme sözlüğü: perakende planlamacının 12 terimi

    Mağazalar arası transfer, replenishment, sezon içi alokasyon, stok karşılama süresi, sell-through, kayıp satış, beden eğrisi, kırık beden ve diğerleri: her biri kısa ve açık tanımıyla.

    Yazar: RNV AdminKategori: Inter-Store Transfer OptimizationTarih: 13 Kasım 2026
    Sezon içi stok dengeleme sözlüğü: perakende planlamacının 12 terimi

    Bu sözlük, sezon içinde stoku mağazalar arasında taşıyan perakende planlamacıların en çok kullandığı on iki terimi tanımlar: mağazalar arası transfer, stok yenileme (replenishment), sezon içi alokasyon, stok karşılama süresi, satış oranı (sell-through), kayıp satış, stok devir hızı, beden eğrisi, kırık beden serisi, konsolidasyon, emniyet stoku ve indirim (markdown). Her tanım terimin ne anlama geldiğini, varsa nasıl hesaplandığını ve sezon içi stok dengeleme ile bağını verir.

    Mağazalar arası transfer

    Mağazalar arası transfer (inter-store transfer), stokun bir zincirin bir mağazasından aynı zincirin başka bir mağazasına taşınmasıdır. Mağazadan mağazaya transfer ya da yeniden dağıtım diye de anılır. Gönderen mağaza bir ürünü kalan sürede satabileceğinden fazla tutar; alıcı mağazanın ise elindeki stokla karşılayamadığı bir talebi vardır. Alıcı mağazada kazanılan marj, gönderen mağazada vazgeçilen marj ile toplama, taşıma ve kabul maliyetinin toplamından büyükse transfer yapılmaya değer. Depoda ürün kalmadığında transfer, sezon içi stok dengelemenin ana aracıdır. Bkz. mağazalar arası transfer kararları nasıl otomatikleştirilir.

    Stok yenileme (replenishment)

    Stok yenileme ya da yaygın adıyla replenishment, bir mağazanın depodan ya da dağıtım merkezinden düzenli olarak beslenmesidir; amaç mağazanın bir sonraki teslimata kadar beklenen satışı karşılayacak stoku elinde tutmasıdır. Gönderilecek adet çoğunlukla hedef stok düzeyi ile mağazanın elindeki ve yoldaki stok arasındaki farktır. Mağazalar arası transferden kaynağıyla ayrılır: stok başka bir mağazadan değil, merkezdeki stoktan gelir. Merkezde stok varken bir mağazanın eksiğini kapatmanın çoğunlukla daha ucuz yolu stok yenilemedir; çünkü her hafta zaten çalışan rotaları ve düzeni kullanır. Depo boşaldığında aynı işi transfer üstlenir.

    Sezon içi alokasyon

    Sezon içi alokasyon, sezon başladıktan sonra hangi mağazanın hangi üründen kaç adet alacağına karar verilmesidir. Sezon başındaki ilk dağıtımdan bilerek ayrılan stok ve sezon ortasında gelen teslimatlar için yapılır. İlk satış haftalarından sonra verildiği için sezon öncesi planı değil gerçek talebi izleyebilir. İlk dağıtım, ortada hiç satış yokken ilk adetleri yerleştirir; sezon içi alokasyon bu ilk tahmini düzeltir. Yedek tutulan stok ne kadar büyükse sezon içinde düzeltme alanı o kadar geniş, mağazalar arası transfer ihtiyacı o kadar az olur. Bkz. sezon içinde hangi mağazaya hangi ürün gönderilir.

    Stok karşılama süresi (WOS)

    Stok karşılama süresi, İngilizce kısaltmasıyla WOS (weeks of supply, weeks of cover), bir mağazanın bir üründeki mevcut stokunun bugünkü satış hızıyla kaç hafta yeteceğini gösterir. Stok hafta sayısı diye de anılır. Eldeki stokun ortalama haftalık satışa bölünmesiyle hesaplanır. 40 adet stoku olan ve haftada 2 adet satan mağazanın stok karşılama süresi 20 haftadır; 4 adet stoku olan ve haftada 8 adet satan mağazanınki yarım hafta. Bütün mağazaları aynı ölçeğe koyduğu için, gönderen ve alıcı mağazaları bulmada çoğunlukla ilk bakılan göstergedir.

    Satış oranı (sell-through)

    Satış oranı ya da sell-through, belirli bir dönemde mağazaya giren stokun ne kadarının satıldığını gösterir. Satılan adedin teslim alınan adede bölünmesiyle hesaplanır ve yüzde olarak ifade edilir. Tam fiyatlı satış oranı yalnız indirimden önce satılan adetleri sayar. Planlamacılar aynı ürün ve aynı raf süresi için mağazaların satış oranını karşılaştırır: zincir ortalamasının çok altındaki mağaza olası gönderen, çok üstündeki mağaza olası alıcıdır. Satış oranı stokun ne hızla çıktığını söyler ama ne kadar kaldığını söylemez; bu yüzden stok karşılama süresiyle birlikte okunur.

    Kayıp satış

    Kayıp satış, ürün ya da müşterinin aradığı beden mağazada olmadığı için gerçekleşmeyen satıştır. Satış raporlarında görünmez; bu nedenle tahmin edilir. Tahmin çoğunlukla ürünün tükenmeden önceki satış hızına ve rafta bulunmadığı gün sayısına dayanır. Kayıp satış bir dengesizliğin eksik tarafındaki maliyettir; fazla tarafındaki maliyet ise indirimdir. Aynı üründe hem kayıp satışı hem elde kalan stoku artan bir zincirin sorunu miktar değil, yerleşimdir. Böyle bir zincirde daha fazla alım yapmak sorunu büyütür; çözüm, var olan stoku talebin olduğu mağazaya taşımaktır. Kayıp satış ölçülmeden transferin getirisi de ölçülemez.

    Stok devir hızı

    Stok devir hızı, bir perakendecinin stokunu bir dönemde, çoğunlukla bir yılda kaç kez satıp yenilediğini gösterir. Satılan malın maliyetinin maliyet bedeliyle ortalama stoka bölünmesiyle hesaplanır. Rakamın yüksek olması, aynı satış için stoka daha az para bağlandığı anlamına gelir. Stok devir hızı zincir ya da kategori düzeyinde bir ölçüdür ve yavaş tepki verir; bir sezonu ya da bir yılı değerlendirmek için kullanılır. Haftadan haftaya verilen transfer kararları ise stok karşılama süresine ve satış oranına dayanır. İyi yapılan sezon içi dengeleme, sezon sonunda elde kalan stoku azaltarak devir hızına yansır.

    Beden eğrisi

    Beden eğrisi (size curve), bir ürünün bedenleri arasında talebin dağılımıdır: her bedenin satıştan aldığı pay. Kategoriye, bölgeye ve çoğu zaman mağazaya göre değişir; bu yüzden bütün zincir için kurulan tek bir eğri bazı bedenleri bir mağazada fazla, bir başkasında eksik bırakır. Beden eğrisi alımda, mağazalara dağıtımda ve transfer kararında kullanılır. Transferde eğri, alıcı mağaza için hangi bedenlerin çekirdek beden olduğunu ve gönderen mağazanın kendi sunumu satılabilir kalsın diye hangi bedenleri elinde tutması gerektiğini gösterir. Eğri geçmiş satıştan çıkarılır ve sezon ilerledikçe güncellenir.

    Kırık beden serisi

    Kırık beden serisi ya da kısaca kırık beden, bir modelin bir mağazada çekirdek bedenlerinin tamamının artık bulunmamasıdır. Beden kırıklığı diye de anılır. Mağazada hâlâ ürün vardır, çoğunlukla en küçük ve en büyük bedenler, ama müşterilerin çoğu kendi bedenini bulamaz. Kırık seri, adet sayısının düşündürdüğünden yavaş satar; stok rakamının tek başına sorunu gizleyebilmesinin nedeni budur. Sezon içindeki çözüm ya eksik bedenleri göndererek seriyi tamamlamak ya da kalanı çekip tam serinin yeniden kurulabileceği bir mağazada toplamaktır. İkinci yolun adı konsolidasyondur ve çoğunlukla sezonun ikinci yarısında kullanılır.

    Konsolidasyon

    Konsolidasyon, bir ürünün mağazalara dağılmış kalan adetlerinin birkaç mağazadan alınıp daha az sayıda mağazada toplanmasıdır. Hiçbir mağazada tam beden serisi ya da ürünü düzgün sergilemeye yetecek derinlik kalmadığında yapılır. Konsolidasyondan sonra alıcı mağazalar yeniden tam seri sunar, gönderen mağazalar ise alanını tam serisiyle satabileceği ürünlere ayırır. Çoğunlukla ürünün ömrünün sonuna doğru, indirimden önce yapılır. Stokun bilerek daha az satış noktasına taşındığı az sayıdaki durumdan biridir; amaç stoku yaymak değil, satılabilir bir sunum kurmaktır. Sezonun ikinci yarısında kırık beden serilerinin başlıca çözümüdür.

    Emniyet stoku

    Emniyet stoku, belirsizliği karşılamak için beklenen talebin üzerinde tutulan ek stoktur: tahminden yüksek çıkan satış ya da geciken teslimat için. Ürün ve lokasyon bazında belirlenir; talep değişkenliği ve tedarik süresi arttıkça yükselir. Mağazalarda asgari teşhir adedi çoğu zaman onun yanında bir taban görevi görür. Emniyet stoku bulunurluğu korur, ama her adedi satılmama ihtimali olan stoktur. Depodan ya da başka mağazalardan daha hızlı ve güvenilir besleme, zincirin her mağazada daha az emniyet stoku tutmasını sağlar. Böylece aynı bulunurluk daha az toplam stokla korunur.

    İndirim (markdown)

    İndirim ya da markdown, bir ürünün satış fiyatının, kalan stoku ürünün ömrü bitmeden satmak için kalıcı olarak düşürülmesidir. Geçici olan kampanyadan bununla ayrılır. İndirim fiyat üzerinde, dengeleme yer üzerinde çalışır: transfer fiyatı korur ve mağazayı değiştirir, indirim mağazayı korur ve fiyatı değiştirir. Olağan sıra önce dengelemek, sonra hiçbir mağazanın bugünkü fiyattan satamadığı stoku indirmektir. İndirim marjdan verilir; bu yüzden ürünü tam fiyattan satabilecek bir mağaza varken alınan indirim kararı erken alınmış sayılır. Kalıcı olduğu için geri alınması da zordur. Bkz. moda perakendesinde indirim optimizasyonu.

    Sonraki adım

    Sezon içi stok dengeleme rehberinin tamamını okuyun ya da Klibre'nin sezon içi modülünün alokasyonu, stok yenilemeyi ve mağazalar arası transferi nasıl planladığına bakın.

    Sitemizde çerezler vasıtasıyla kişisel verilerinizi işliyoruz, bu verileri sitemizin işlevselliğini sağlamak veya bilgi toplumu hizmetlerinin sunulması amacıyla kullanıyoruz. Çerezlere dair tercihlerinizi yönetmeniz mümkündür. Aydınlatma metnimize ulaşmak için tıklayınız.